سرانجام برجام و سناریوهای پیش رو

تهران- ایرنا- همزمان با نزدیک شدن به زمان اعلام نظر رییس جمهوری آمریکا در مورد «پایبندی ایران به توافق هسته ای»، رسانه ها به طور گسترده سناریوهای احتمالی پیش روی برجام و بایدها و نبایدهای رفتاری ایران را بررسی می کنند.
سرانجام برجام و سناریوهای پیش رو

به گزارش گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا، روزنامه های امروز 20 مهر ماه 1396 مهمترین محورهای خبری – تحلیلی خود را روی موضوعاتی چون انتظار برای اعلام راهبرد آمریکا در مورد برجام، اظهارات تازه روحانی در حمایت از سپاه و اعلام نظر وزیر اطلاعات در خصوص رد اتهام جاسوسی به عضو ارشد تیم مذاکره کننده هسته ای متمرکز کردند. **ترامپ و سرانجام برجام به نوشته روزنامه «ابتکار»، با آغاز شمارش معکوس برای اعلام موضع قطعی دونالد ترامپ در مورد برجام، تحرکات دیپلماتیک بین‌الملل برای تاثیرگذاری بر رای نهایی ترامپ به صورت حساس‌تری پیگیری می‌شود. در همین رابطه شامگاه سه شنبه ترزا می نخست وزیر بریتانیا طی تماسی تلفنی با رئیس جمهوری آمریکا اعلام کرد که لندن در کنار سایر شرکای اروپایی از ادامه برجام حمایت می‌کند، چرا که این توافق برای امنیت منطقه اهمیتی حیاتی دارد. از سوی دیگر پس از جنجالی که میان ترامپ و باب کروکر رئیس جمهوری‌خواه کمیته روابط خارجی سنا بر سر برجام در گرفت، روز گذشته قانون‌گذاران دموکرات کنگره با دعوت از جان کری و ارنست مونیز به عنوان وزرای خارجه و انرژی دولت اوباما و همچنین وندی شرمن معاون سابق وزارت خارجه در مورد تصمیم نهایی ترامپ و همچنین واکنش‌های احتمالی ایران در صورت عدم اعلام پایبندی به توافق هسته‌ای به گفت و گو و رایزنی پرداختند. روزنامه «جهان صنعت» در تحلیلی به نقل از خبرگزاری فرانسه نوشت: انتظار نمی‌رود ترامپ خروج فوری از توافق هسته‌ای را اعلام کند بلکه محتمل این است که تصمیم او تنها «ورود به مرحله احتمالی خروج از برجام» باشد به این شکل که به‌گونه‌ای تشریفاتی در برابر کنگره کارایی توافق را زیر سوال ببرد. اما همین حد هم به تنهایی کافی است تا هراسی عمومی بیافریند و توافق دشوار بر سر محدودیت برنامه هسته‌ای ایران را با خطر نابودی مواجه کند. روزنامه «قانون» هم نوشت: رای کنگره به تجدید تحریم‌ها، به معنای شلیک تیر خلاص به توافق اتمی برجام خواهد بود. یا اینکه، در سناریویی دیگر، برجام بدون آمریکا پیش خواهد رفت و از آن پس فقط میان ایران و چهار قدرت اتمی دیگر به اضافه آلمان به زندگی خود ادامه خواهد داد. به گزارش «دویچه وله» ترامپ اما نمی‌خواهد تا این حد پیش برود. گزارش‌ها حاکی از آن است که او به عنوان اهرمی برای تهدید و فشار، درصدد طراحی تحریم‌هایی احتمالی است، اما نمی‌خواهد آن‌ها را به‌طو‌رحتم اعمال کند. اگر چنین نمی‌بود، تصمیم را هم به کنگره واگذار نمی‌کرد، زیرا رییس‌جمهوری می‌تواند وضع تحریم‌ها را، با توجه به اختیاراتش، به‌شخصه اعلام کند.ترامپ می‌خواهد بدین‌شکل نه تنها تهران، بلکه دیگر شرکای توافق هسته‌ای با ایران را نیز زیر فشار بگذارد. هدف او از این اعمال فشار، انجام مذاکراتی جدید است؛ مذاکراتی که بتوان از طریق آن محدودیت غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران را که تا سال 2025 اعتبار دارد، تمدید و یا برای مثال، به خیال خود برنامه موشکی کشورمان را محدود کند. روزنامه «دنیای اقتصاد» در تحلیلی به بررسی پیامدهای خروج احتمالی آمریکا از برجام پرداخت و نوشت: در‌ صورت تصمیم ترامپ برای خروج از برجام، کنگره آمریکا طی شصت روز درمورد خروج یا عدم‌خروج آمریکا از این توافق چندجانبه تصمیم‌گیری خواهد ‌کرد. در صورت تصویب استمرار حضور آمریکا در برجام احتمالا در مسیر آتی برجام تغییر چندانی صورت نخواهد گرفت. اما در صورت تصمیم کنگره به بازگرداندن تحریم‌های هسته‌ای، برجام وارد فصل جدیدی خواهد شد. در ادامه می خوانیم: بررسی تجربه جهانی و تجربه داخلی ایران در اواخر دهه 1990 و میانه دهه 2000 میلادی نشان می‌دهد، میزان اثرگذاری تحریم‌ها بر اقتصاد کشور بسته به واکنش ایران است. در اواخر دهه 1990 ایران توانست با استفاده از راهبرد تعامل در سیاست‌خارجی و اتخاذ سیاست‌های درست اقتصادی ضمن حداقل‌سازی آثار سوء‌تحریم، مسیر پیشرفت را هموار کند. این در حالی است که در میانه دهه 2000 رویکرد دولت وقت در عرصه سیاست خارجی و سیاست‌های نادرست اقتصادی، ضربه‌پذیری محیط کسب‌وکار را در مقابل تحریم‌ها افزایش داد. به رغم اثرگذاری اقتصاد آمریکا در بازار جهانی، اتخاذ راهبردها و طراحی تاکتیک‌های مناسب، منافع اقتصادی برجام منهای ترامپ را کماکان حفظ خواهد کرد. روزنامه «شرق» هم در همین ارتباط با «یوسف مولایی» استاد دانشگاه گفت و گو کرد. مولایی در خصوص اینکه اگر برجام نقض شود، ایران به ‌لحاظ حقوقی چه کاری می‌تواند بکند؟ گفت: بهترین تصمیم، همراهی با اتحادیه اروپا و بقیه اعضای ١+٥، یعنی روسیه و چین و ادامه‌دادن همکاری در حوزه فنی و اقتصادی است. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هم در این بین دیده نمی‌شود، اما نقش تأثیرگذاری دارد. خروج ایران از برجام تنش‌های جدیدی با آژانس به‌وجود خواهد آورد. درحالی‌که ماندن ایران و ادامه این مسیر اجازه می‌دهد که آژانس به‌عنوان یک نهاد بین‌المللی که متولی نظارت فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای است همیشه فعالیت‌های ایران را تأیید کند و ظرفیت‌های آژانس در بحث‌های فنی و غیره بتواند به ایران کمک کند. روزنامه «کیهان» نوشت: ترامپ امروز از راهبرد خود درباره ایران و برجام سخن می‌گوید. راهبردی که می‌توان از آن به عنوان نیمه‌جان نگه‌داشتن برجام به منظور ادامه راهبرد بلندمدت معطل گذاشتن ایران در موضوعات کلیدی و سرنوشت‌ساز یاد کرد. توقف و تعلیق! این دو عبارت بصورت خلاصه و موجز بیانگر وضعیت اقتصاد کشور از آغاز مذاکرات هسته‌ای است. از کسی که اندک سرمایه‌ای در حد چند میلیون داشت تا صاحبان سرمایه‌های بزرگ در تابستان و پاییز سال 92 منتظر بودند که ببینند نتیجه مذاکره چه می‌شود. چند ماه بعد همه منتظر و معطل بودند که ببینند توافق موقت تمدید می‌شود یا نه. بعد هم در انتظار توافق اصلی. پس از آن هم چند ماه انتظار و تعلیق تصمیم‌گیری و حرکت برای رفع تحریم‌هایی که عملاً اتفاق نیفتاد تا همین امروز که آقای ظریف به صراحت اعتراف می‌کند؛ هنوز نمی‌توانیم یک حساب در یک بانک انگلیسی باز کنیم. از این منظر می‌توان و باید گفت که امروز که رئیس‌جمهور آمریکا سخنرانی می‌کند و روز یکشنبه که نظر دولتش را به کنگره اعلام خواهد کرد، منتظر اتفاق خاصی بود. ادامه این وضعیت بی‌عملی و تعلیق و تعطیلی اقتصاد ایران، کاملاً مطلوب آمریکاست و هیچ دلیلی ندارد که ترامپ حماقت کرده و این پیام را به دولت و ملت ایران صادر کند که سراب برجام پایان یافته و هرگلی می‌خواهید به سر اقتصادتان بزنید باید با دست خودتان بزنید. مرگ تدریجی برجام روزنامه «جوان» در گزارش خود نوشت: آمریکا اصولاً به چیزی به نام «بین‌الملل» و جامعه جهانی اعتقادی ندارد و خودش را همه جهان می‌داند و هیچ «دیگران»ی را به حساب نمی‌آورد که پایبند تعهد خود به آنها باشد. امریکا امروز حاضر است که ژست پایبندی به برجام را از طرف سه متحد اروپایی خود تحمل کند و حتی تهدیدات ظریف را که «با خروج امریکا از برجام، مخالفان روحانی در ایران قدرت می‌گیرند» نادیده انگارد اما تصمیمی بگیرد که حیات نباتی برجام را تضمین کند. در ایران اما در چهار سالگی برجام که شامل دو سال مذاکره و دو سال فخرفروشی با آن می‌شود، حالا قرار است مستمع سخنرانی پرطمطراق رئیس‌جمهور منفور امریکا باشیم که پیش‌بینی می‌شود کمترین اقدام او شوت برجام به سوی «کنگره ضد برجام» امریکا است تا کنگره دو ماه فرصت داشته باشد برای تضعیف هر چه بیشتر برجام وارد عمل شود. در ادامه می خوانیم: فرانسه دیروز اعلام کرد «اگر رفتار ایران با NPT همخوان نباشد، تحریم‌های قبل از برجام را احیا می‌کنیم» و در انگلیس زمزمه‌هایی برای حفظ «برجام بدون امریکا» شنیده می‌شود. فاکس‌نیوز نیز در ساعات پایانی دیشب اعلام کرد سندی 52 صفحه‌ای از منافقین دریافت کرده که نشان از تلاش ایران برای ساخت بمب اتمی است! یعنی آتش شلیک ترامپ به برجام هم از سوی تنها جایی که انتظارش می‌رفت، تهیه شد! ه این ترتیب به نظر می‌رسد ترامپ امروز و در روزهای آینده بر «اعتماد دولت ایران به امریکا» و بر «برجام آنگونه که می‌پنداشتیم» صلاهًْ میت خواهد خواند و دولت دوازدهم را به چالش چهار سال مذاکره برای حفظ برجام آنگونه که می‌پنداشتند دعوت خواهد کرد. **روحانی اظهارات دیروز رییس جمهوری در جلسه هیات دولت در روزنامه های امروز بازتاب داشت. روزنامه «آرمان» نوشت: این روزها فضای سیاسی کشور متأثر از چند مسأله داخلی و خارجی است. از سویی مسأله احتمال خروج ایالات متحده آمریکا از برجام و برنامه‌های ایران در قبال این رویکرد و از سوی دیگر نیز مسأله استقلال کردستان عراق و همه‌پرسی اقلیم به مسائلی بدل شده که باید نسبت به آنها با دقت، هوش و ظرافت عمل شود. گرچه مسأله قراردادن سپاه پاسداران در رده گروه‌های تروریستی از سوی آمریکا نیز مسأله‌ای است که بسیاری از مقامات لشکری و کشوری را وادار به واکنش و ایراد سخنان مختلف در این ارتباط کرده است. به نوشته این روزنامه، در این راستا روز گذشته رئیس جمهور در جلسه هیأت دولت در ارتباط با برجام گفت: برجام یک آزمون بسیار بزرگ برای همه دولت‌های شرکت‌کننده در مذاکرات و سایر دولت‌های جهان است. دکتر روحانی همچنین اظهار داشت: اگر آمریکا دچار خطا شده و از برجام خارج شود، ضرر این کار صرفا برای آمریکایی‌هاست. ما راه‌های مختلفی را پیش رو داریم و هر راهی که مصلحت نظام و کشور ما در آن باشد را انتخاب می‌کنیم. روزنامه خراسان زیر عنوان «حمایت تمام قد روحانی از سپاه» آورد: رئیس جمهور کشورمان در اظهاراتی قاطع در واکنش به برخی گمانه زنی ها مبنی بر تروریستی اعلام کردن سپاه توسط دولت آمریکا، تصریح کرد که آمریکایی ها به دلیل آن که می‌خواستند داعش را 20 سال در این منطقه نگه دارند و از این ابزار استفاده کنند، حق دارند از سپاه عصبانی باشند، چرا که سپاه با برنامه‌ریزی و حمایت خودش از ملت عراق، سوریه و لبنان، داعش را ذلیل کرده است. به نوشته روزنامه «همدلی»، رئیس‌جمهوری با تاکید بر حمایت همه‌جانبه ملت ایران از سپاه پاسداران گفت: سپاه نه‌تنها محبوب ملت ایران بلکه محبوب مردم عراق هم هست، چون بغداد را نجات داده؛ محبوب کردهای عراق هم است چون اربیل را نجات داده؛ محبوب مردم دمشق و سوریه هم است چون دمشق را نجات داده؛ محبوب مردم لبنان هم است چون طرفدار حیثیت و استقلال لبنان بوده است؛ سپاه همیشه کمک مظلومان بوده و در برابر تروریست‌ها ایستاده است. روزنامه «کیهان» هم نوشت: رئیس‌جمهور با‌ اشاره به اینکه امروز کاملاً روشن می‌شود که دولت یاغی کیست و کسی که مقررات بین‌المللی را زیر پا می‌گذارد، چه کسی است و به خوبی روشن می‌شود که کدام کشور مورد احترام کشورها و افکار عمومی جهان است، ادامه داد: اگر آمریکا بخواهد خطای بعدی را مرتکب شود و علیه سپاه پاسداران اقدامی کند، این دیگر خطا اندر خطا است؛ سپاه پاسداران تنها یک واحد نظامی نیست، بلکه ‌سپاه پاسداران در دل این مردم بوده و در همه روزهای خطر از منافع ملی ما دفاع کرده است. روزنامه «قانون» در تحلیل اظهارات دیروز روحانی نوشت: دشمنان مردم ایران سال‌هاست که تجربه‌هایی را از خلق و خوی این ملت کسب کرده‌اند ولی هرچند وقت یک‌بار، بنا به فراموشی‌ای که دارند، سعی می‌کنند دوباره این تجربیات را امتحان کنند ولی باز به در بسته‌می‌خورند. یکی از این تجربیات، افزایش انسجام و همگرایی مردم در زمان گسترش تهدید‌ها و فشارهایی‌است که از خارج مرزها بر کشور وارد می‌شود.در این روزها نیز، بیش از هر زمان دیگر مسئولان نظام اسلامی، با توجه به تهدیداتی که رژیم آمریکا علیه ملت ایران در دستورکار قرارداده‌است، سعی می‌کنند اختلافات داخلی را نادیده بگیرند و به گونه‌ای همگرایی خود را به رخ دشمنان بکشند.هم‌زبانی‌هایی که در هفته گذشته صورت گرفت، پیام‌هایی برای آن طرف مرزها داشت تا بدعهدهای بین‌المللی دریابند که این مسیری که در پی‌گرفته‌اند، بن‌بست‌ است؛ آن‌ها تلاش فراوانی کردند به گونه‌ای پیش بروند که میان دولت و دیگرنهادهای کشور اختلاف ایجاد کنند و بهره‌وری خود را داشته باشند ولی با مواضعی که ظریف، عزیزجعفری، سخنگوی دولت و نمایندگان گرفتند، از مسیر دور شدند. در همین راستا، روحانی نیز پازل همگرایی این روزها را تکمیل کرد و با پاسداری از جایگاه سپاه، پاسخ محکمی به دشمنان داد و به نوعی پیامی را به غربی‌ها ارسال و اعلام کرد که شاید اختلافاتی وجود داشته باشد ولی بی‌شک در این میان پشتیبان نیروهای داخلی هستیم. **دری اصفهانی به نوشته روزنامه «آرمان»، 16 مهر بود که سخنگوی قوه قضائیه در پاسخ به سوال خبرنگاری مبنی بر اینکه با توجه به تایید حکم پرونده یکی از اعضای تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای، توضیحات لازم را ارائه دهید که آیا موضوع جاسوسی مطرح بوده یا خیر، گفت: «آقای عبدالرسول دری ‌اصفهانی دارای دو تابعیت ایرانی و کانادایی بوده و از کسانی بوده که به جاسوسی متهم بوده است و اطلاعاتی را به بیگانگان می‌داده و با دو سرویس مرتبط بوده است. دادگاه موضوع را بررسی کرده و ایشان را به پنج سال حبس محکوم کرده بود، نسبت به حکم اعتراض می‌شود و دادگاه تجدیدنظر هم حکم دادگاه بدوی را تایید می‌کند. حال حکم قطعی شده و این فرد باید محکومیت خود را تحمل کند. این فرد پرونده دیگری را درباره فساد مالی دارد. در آنجا قرار وثیقه صادر شده و در مرحله رسیدگی است و هنوز کیفرخواست صادر نشده است.» دیروز وزیر اطلاعات روایت دیگری ارائه کرد که براساس آن دری اصفهانی مرتکب خلافی نشده است. به نوشته روزنامه «آفتاب یزد» ســید محمود علوی وزیر اطلاعات گفت: در خصوص اتهام جاسوســی یکی از مشــاوران تیم مذاکرات هســته ای گفت: درخصوص دری اصفهانی قبال در چنــد نوبت تصریح کرده و بازهم به صراحت اعالم میکنم، از آنجا که مرجع تشخیص موضوعات مرتبط به جاسوسی، معاونت ضد جاسوسی وزارت اطالعات است، از نظر این معاونت، آقای دری اصفهانی نه تنها مرتکب جاسوسی نشده بلکه در برابر هجمه هایی که برخی سرویسهای بیگانه به وی داشتهاند، هوشیارانه مقاومت کرده و با معاونت ضدجاسوسی وزارت اطالعات همکاری داشته است. روزنامه «جوان» اما در گزارشی با عنوان «مدافعان دری اصفهانی هم جاسوس بودن او را پذیرفته‌اند» نوشت: مدارکی از دری اصفهانی به اطلاع برخی مسئولان رسیده است که حتی مدافعان وی جاسوسی‌اش را قبول کرده‌اند. به نوشته این روزنامه، جواد کریمی قدوسی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در گفت‌وگو با باشگاه خبرنگاران جوان، در واکنش به اظهارات بعیدی‌نژاد و نوبخت درباره دری اصفهانی گفت: سخنگوی دولت و عضو سابق مذاکره‌کننده هسته‌ای اعلام کرده‌اند که تنها مرجع رسمی برای اعلام نظر درباره جاسوس بودن دری اصفهانی وزارت اطلاعات است که این سخنان حاکی از عدم اطلاعات و دانش لازم آنان در عرصه امنیتی و قضایی است. وی تأکید کرد: وزارت اطلاعات، سپاه، ناجا و هیچ سرویس دیگری نمی‌توانند شخصی را محکوم کنند و بگویند جاسوس است، تنها دستگاه قضایی می‌تواند یک شخص را در این مورد محکوم کند. به گفته قدوسی، اسناد و مدارکی که از دری اصفهانی به اطلاع و رؤیت برخی مسئولان از جمله سیف، رئیس بانک مرکزی رسیده است مبتنی بر انتقال اط لاعات اقتصادی کلان جمهوری اسلامی ایران به سرویس‌های بیگانه و همچنین ارائه اخبار سری و پیچیده تیم مذاکرات هسته‌ای به تیم طرف مقابل بوده است که در این قضیه برخی مدافعان دری اصفهانی جاسوسی وی را قبول کرده‌اند. پژوهشم**9275**1601**تنظیم: اعظم حمیدپور**انتشار: شهناز حسنی ایرنا پژوهش، کانالی برای انعکاس تازه ترین تحلیل ها، گزارش ها و مطالب پژوهشی ایران وجهان، با ما https://t.me/Irnaresearchهمراه شوید. انتهای پیام /* برچسب ها سياسي بررسي روزنامه ها 20 مهر 1396 برجام

نظر شما
نظرات دیگران
تبلیغات